Jan Rotgans, gids en gastheer op het Wad

Webredacteur Jelle Rijpma maakt een ronde langs de velden in het Waddengebied. Hij interviewt vertegenwoordigers van een bonte verzameling aan waddengerelateerde initiatieven en organisaties. Deze lopen uiteen van adviseurs, wetenschappers en bestuurders tot kunstenaars havenbazen of vissers. Dit resulteert in korte weergaven van uiterst diverse en soms verrassende ontmoetingen.

Als achttiende in de reeks: Jan Rotgans, gids en gastheer op het Wad

Datum: 19 februari 2015

Jan Rotgans, gids en gastheer op het Wad

De ontvangst is op de WR130, zijn kotter van zo’n 20 jaar oud. Jan Rotgans laat groepen mensen met zijn boot zien hoe mooi het Wad is. Tijdens de trip doet hij een trekje met zijn net, laat de vangst zien, geeft uitleg en maakt er wat lekkers van. Of hij gaat met zijn gasten een plaat op en laat ze oesters en kokkels rapen. Alles wordt verwerkt tot een heerlijke maaltijd, indien gewenst door een kok.

Maar deze keer varen we niet uit. Tijd voor een vraaggesprek in de haven van Den Oever. “Eerst een ouwerwets bakkie”, zegt Jan, en neemt de thermosfles ter hand. “Kun jij je ook zo ergeren aan al dat schuim op die moderne koffie?” De gevatte, nuchtere visserman heeft de toon gezet.

“Mijn vader was palingvisser”, begint Rotgans zijn verhaal. “Vanaf mijn vijfde ging ik mee vissen. Later, toen mijn vader ziek werd, ben ik steeds meer mee gaan helpen aan boord. We hebben de top meegemaakt, wat de hoeveelheid vis betreft. Bakken vol. Je denkt dan: dit ga ik tot mijn 65ste doen. Je denkt dat het nooit anders gaat worden. Stel: er bestaan over drie jaar geen mobiele telefoons meer. Dat kun je je toch nu ook niet voorstellen?”

“Hoe dan ook, de vangsten liepen terug, er werden netten gestolen. Je probeert dan wat anders, je gaat de boel rekken. Ik heb met keerwant op bot gevist, tot ook daar te veel mensen op gingen vissen. In de winter op de spiering, je bedenkt wat. Op een bepaald moment zei een vriend tegen me: waarom laat je de mensen niet zien wat de beroepsvisserij inhoudt? Dat ging een hele tijd goed. Ik richtte me verder op sportvissers, maar daar werd ik ook niet gelukkig van.  Als intermezzo kocht ik een kroeg met een snackbar. Wat haal je je in  je hoofd niet? Mijn dochter hakte de knoop door: de relaxte formule van nu werd gevonden.”

Wat is eigenlijk de reden dat de visstand in de Waddenzee zo achteruit is gegaan? “Er is geen vreten, het water is te helder. Als hier op Den Oever aan de haven patatkramen en vistentjes staan, dan krioelt het hier van de mensen. Doordeweeks is het uitgestorven. Niets te eten. Zo simpel moet je het zien. Toch is vroeger de paling en de bot ook wel eens op geweest. Niet alles is te doorgronden, je kunt niet snel iets fixen. Met wat ik nu doe heb ik meer de tijd om dingen rustig te bekijken, maar een visser heeft die tijd niet, die moet door.”

“De rol van de overheid? Over het algemeen kan ik goed door één deur met allerlei instanties. Het probleem is dat wij als vissersschip worden gezien. Er is immers een net aan boord. Dat betekent een logboek, een volgsysteem en vergunningen. Ze moeten eigenlijk altijd kunnen controleren of je de zee niet leeghaalt, terwijl dat in ons geval niet van toepassing is. Het grootste probleem voor de toekomst is de vergunning. Die is niet overdraagbaar aan een volgende generatie, dus mijn bedrijf is niet overneembaar. Dat geldt voor het hele Wadvissersgilde, dat in 2000 is opgericht. Betekent dus ook dat alle expertise verloren gaat. Dat vind ik echt doodzonde.”

Als laatste komt de werelderfgoedstatus ter sprake. “Ik stoor me aan dat opgeblazene. Grand Canyon, Great Barrier Reef, dat is het gewoon niet. Op mijn website heb ik een stukje geschreven onder de naam ‘Mijn erfgoed’. Ik benoem daarin alleen wat ikzelf meegemaakt heb op het Wad. Dat is het, en dat is de moeite waard. Dat er aan de Waddenkust weinig te beleven valt, is een gegeven, maar daarom is het wel prachtig. Het is niet moeilijk om iets authentiek te maken. Dan komen we weer terug bij de gewone, ouwerwetse koffie.”

www.janrotgans.com 

U kunt op dit interview reageren. Reacties worden gescreend op taalgebruik voordat ze gepubliceerd worden.

 

Waddenzee.nl maakt gebruik van cookies. Meer informatie Akkoord